«Արմենիա» բժշկական կենտրոն
Տեղեկատու.+374 10 318 190
Ընդունարան. 81 03

Լուրեր

Նյարդաակնաբուժություն, ակնահատակի հետազոտություն. հարցազրույց Գայանե Սիլվանյանի հետ

Նյարդաակնաբուժություն, ակնահատակի հետազոտություն. հարցազրույց Գայանե Սիլվանյանի հետ

Նյարդակնաբուժության ծառայության առանձնահատկությունների, ակնահատակի հետազոտության հետ կապված հարցերի շուրջ զրուցեցինք «Արմենիա» ՀԲԿ նյարդաակնաբույժ, նյադաբան, նյարդաբանության ամբիոնի դասախոս, բ. գ. թ. Գայանե Սիլվանյանի հետ:

 

Ո՞ր խնդիրների և գանգատների դեպքերում է նշանակվում ակնահատակի հետազոտություն:

 

Առաջին հերթին կենտրոնական նյարդային համակարգի  (ԿՆՀ) ախտաբանությունների դեպքում է նշանակվում՝ գլխուղեղի վնասվածքներ, բորբոքային հիվանդություններ, կաթվածներ, ուռուցքներ, ցրված սկլերոզ և այլն։ Այդ պատճաով այս հետազոտությունը հատկապես ախտորոշիչ է նյարդաբանական և նյարդավիրաբուժական հիվանդությունների ժամանակ:

 

Նյարդաբանական խնդիրների ժամանակ ամենատարածված գանգատը գլխացավն է, որը ցուցում է հետազոտության համար:

 

Իհարկե, գլխացավերը կարող են տարբեր լինել՝ բարորակ, առաջնային գլխացավ՝ միգրեն, փնջային գլխացավ, լարվածության գլխացավ: Այդ գլխացավերն առանձնապես վտանգավոր չեն կյանքի համար, սակայն տհաճ են և ազդում են կյանքի որակի վրա: Նման դեպքերում ցավն անցնելուց հետո հիվանդը միանգամայն առողջ է: Սակայն կան գլխացավեր, որոնք ուռուցքների, գլխուղեղի հեմատոմաների, այլ ծավալային հիվանդությունների՝ աբսցեսի, էխինոկոկի առաջնային նշաններն են: Այս դեպքերում ակնահատակի հետազոտության միջոցով, անգամ առաջին շրջանում, երբ առկա է միայն գլխացավը, որոշվում է ներգանգային ճնշման բարձրացումը, որն արդեն հուշում է, որ գլխում լուրջ խնդիր կա, և հիվանդը կարիք ունի առավել մանրամասն հետազոտվելու։

 

Ի՞նչ է բացահայտում ակնահատակի հետազոտությունը:

 

Տեսողական նյարդը միակ գանգուղեղային նյարդն է, որն առանց վիրահատական միջամտության տեսանելի է, և դա հնարավոր է օֆթալմոսկոպի միջոցով: Սարքի օգնությամբ երևում է նյարդը, նրա վիճակը, տեսողական նյարդի պտկիկը: Նորմալ ժամանակ այն վարդագույն է, սահմանները՝ հստակ: Ներգանգային ճնշման առկայության դեպքում տեսողական նյարդը ձևափոխվում  է՝ սահմաններն աղավաղվում են, առկա են լինում այտուց, երակների գերարյունալեցում: Այս նշանները վտանգավոր են և խոսում են ներգանգային ճնշման բարձրացման մասին, որը լուրջ ախտաբանությունների նախանշան  է՝ հեմատոմա, ուռուցքի, փորոքային համակարգի շրջափակում, և պահանջում են հրատապ բուժում:

 

Այտուցի երկարատև առկայությունը կարող տանել տեսողության կորստի:

 

Ի՞նչ առավելություններ ունի` ՀՏ և ՄՌՏ հետազոտությունների հետ համեմատած:

 

Ակնահատակի հետազոտությունը մեծ տեղեկատվություն է տալիս նյարդաբանական, նյարդավիրաբուժական հիվանդությունների ժամանակ:

 

Բացի այդ, բավականին մատչելի է ՀՏ և ՄՌՏ հետազոտությունների համեմատ, քիչ ժամանակ է պահանջում, և այդ պատճառով հաճախ կրկնելն ու  հիվանդին դինամիկայում հսկելը, բուժման արդյունավետությունը գնահատելու համար, հեշտ է:

 

Այն նաև արդյունավետ է շատ սոմատիկ հիվանդությունների ժամանակ՝ զարկերակային հիպերտենզիա, անգիոսկլերոզ, էնդոկրին հիվանդություններ  (շաքարային դիաբետ, վահանաձև գեղձի փոփոխություններ, հիպոֆիզար-հիպոթալամիկ համախտանիշ), քիթ-կոկորդ-ականջի խնդիրներ (հայմորիտներ, ֆրոնտիտներ, սինուսիտներ):

 

Այս բոլոր դեպքերում էլ դիտվում են տեսողական նյարդի փոփոխություններ:  Ակնահատակում առկա հիպերեմիան հուշում է բորբոքային ախտաբանության մասին: Եթե առկա է քիթ-կոկորդ-ականջի ախտաբանություն՝ ակնահատակի փոփոխությունը ցույց է տալիս, որ խնդիրն արդեն տարածվել է գլխուղեղի վրա, որը խիստ վտանգավոր է, և կարող է պատճառ դառնալ երկրորդային մենինգիտների, մենինգոէնցեֆալիտների զարգացման:

 

Ակնահատակով որոշվում է նաև հետագա հետազոտությունների անհրաժեշտությունը: Լինում են դեպքեր, երբ ՄՌՏ-ով ներգանգային ճնշման նշաններ են հայտնաբերվում, և նյարդաբանները հիվանդին ուղարկում են ակնահատակի զննության՝ պարզելու, թե որքանով է այն վտանգավոր տեսողության համար՝ կա՞, արդյոք, տեսողական նյարդի այտուց:

 

Ինչպե՞ս է իրականացվում ակնահատակի հետազոտությունը:

 

Ակնահատակի զննումը մեծավ մասամբ իրականացվում է նախապես բիբը լայնացնելով, բայց մեզ մոտ այն կատարվում է առանց բբի լայնացման: Բացի այն, որ բիբը լայնացնելը հիվանդի համար դժվարություններ է ստեղծում (տեսողության իջեցում, որի պատճառով հիվանդն այդ օրը չի կարող որոշ աշխատանքներ կատարել, մեքենա վարել և այլն), դժվարություն է ստեղծում նաև նյարդաբանների համար՝ հիվանդության ընթացքը դինամիկայում գնահատելու համար։

 

Օֆթալմոսկոպով՝ առանց բիբը լայնացնելու, դիտվում է աչքի հատակի այն մասը, որը հետաքրքիր է նյարդաբաններին և նյարդավիրաբույժներին: Դա տեսողական նյարդն է, նրա շուրըջ եղած հատվածը (պտկիկը) և անոթները: Հետազոտությունը բավականին կարճատև է:

 

Ի՞նչ բացասական ազդեցություններ կարող է ունենալ ակնահատակի հետազոտությունը:

 

Ակնահատակի հետազոտությունը բուժառուի համար վտանգ չի ներկայացնում, հատկապես որ բիբը լայնացնող միջոցներ չեն կիրառվում:

 

Ի՞նչ այլ դեպքերում է կիրառվում հետազոտությունը:

 

Կանխարգելման առումով նույնպես այս հետազոտությունը շատ կարևոր է՝ զարկերակային հիպերտենզիա, շաքարային դիաբետ, անգիոսկլերոզ: Հիվանդները հիմնականում տարին մեկ անգամ ստուգվում են և պարզվում է հիվանդության ընթացքը, փոփոխությունները: Իսկ որոշ հիվանդություններ հաճախ առաջնակի հայտնաբերվում են ակնահատակի զննման ժամանակ, երբ այն իրականացվում է այլ պատճառներով:

01.11.2021