Պացիենտների համար
- Covid 19
- Մաշկային հիվանդություններ
- Մարսողական համակարգ
- Սիրտ-անոթային համակարգ
- Թերապիա
- Ոսկրա-մկանային համակարգ
- Քիթ-կոկորդ-ականջաբանություն
- Նյարդային համակարգ
- Ուրոլոգիա
- Գինեկոլոգիա
- Առաջին օգնություն
- Էնդոկրինոլոգիա
- Վիրաբուժություն
- Առողջ ապրելակերպ
- Ախտորոշում
Հիպերբիլիռուբինէմիա
Հիպերբիլիռուբինէմիան արյան մեջ բիլիռուբինի նորմայից բարձր քանակն է, որն արտահայտվում է մաշկի դեղնությամբ: Նորմայում բիլիռուբինն արյան մեջ պետք է չգերազանցի 20,5 մկմոլ/լ-ը: Դրանից բարձր ցուցանիշը խոսում է լյարդի գործունեության խանգարման մասին, որն արդյունք է էրիթրոցիտների ախտաբանական քայքայման կամ ոչ նորմալ գործունեության, նաև լյարդի կողմից ակտիվ նյութերը կլանելու ունակության նվազման:
Ազատ բիլիռուբինը (անուղղակի) տոքսիկ է լյարդի բջիջների համար: Այն լյարդում միանում է գլլուկորոնաթթվի հետ և վերափոխվում ոչ տոքսիկ (ուղղակի) բիլիռուբինի, որը հետագայում հեռանում է օրգանիզմից:
Պատճառները
Հիպերբիլիռուբինէմիա կարող է ի հայտ գալ և՛ հիվանդագին, և՛ ֆիզիոլոգիական պատճառներով: ֆիզիոլոգիական դիտվում է որոշ դեղերի անվերահսկելի ընդունման, երկարատև քաղցի դեպքերում: Նորածինների մոտ առաջին օրերին բիլիռուբինը բարձր է նյութափոխականության գործընթացների անհասության հետևանքով: Դիտվում է նաև մոր և պտղի ռեզուս-հակադրության ժամանակ, որը երկարատև ազդելու դեպքում վտանգավոր է և բուժում է պահանջում:
Բիլիռուբինի բարձրացմանը նպաստող ախտաբանական վիճակները.
- լյարդի խնդիրներ․ հարուցիչների ազդեցության կամ քրոնիկ ալկոհոլիզմի հետևանքով,
- լեղուղիների հիվանդություններ, օրինակ, լեղաքարային հիվանդության ժամանակ,
- ներքին օրգանների ուռուցքային հիվանդություններ, որոնց արդյունքում խանգարվում է լեղու հոսքը,
- գենետիկ հիվանդություններ․ օրինակ՝ բարորակ հիպերբիլիռուբինեմիա (Ժիլբերի համախտանիշ),
- որովայնի խոռոչի քրոնիկ հիվանդություններ,
- վնասվածքներ՝ բազմակի հեմատոմաներով։
Բիլիռուբինի ցուցանիշի բարձրացմանը նպաստում են անառողջ ապրելակերպը, ալկոհոլի, ծխախոտի չարաշահումը, սթրեսները:
Դասակարգումը
Տարբերում են ուղղակի և անուղղակի բիլիռուբինէմիա: Առաջինի դեպքում խանգարված է լեղու հոսքը, որի հետևանքով այն անցնում է արյան մեջ: Դա բնորոշ է լյարդի, լեղապարկի, ենթաստամոքսային գեղձի չարորակ ուռուցքներին, լեղաքարային խնդիրներին, լյարդի ցիռոզին:
Անուղղակի բիլիռուբինը բարձրանում է էրիթրոցիտների մեծ քանակով քայքայման արդյունքում. դա տեղի է հեմոլիտիկ սակավարյունության, բարորակ հիպերբիլիռուբինէմիայի ժամանակ: Ոչ հաճախ կարող է արտահայտվել նորածինների մոտ՝ մոր կաթի ազդեցությամբ (Լյուսի-դրիսկոլի համախտանիշ):
Ախտանշանները
Բիլիռուբինի մեծ քանակն արյան մեջ արտաքուստ արտահայտվում է մաշկի, աչքի կարծրաթաղանթի, քիմքի և լեզվի հետին հատվածի տարբեր ինտենսիվության դեղնությամբ: Լյարդի ախտաբանության դեպքում մաշկի երանգը նարնջագույն է, հեմոլիտիկ սակավարյունության ժամանակ՝ կիտրոնագույն, լեղուղիների խնդիրների դեպքում՝ կանաչա-դեղնավուն:
Հեմոլիտիկ սակավարյունության դեպքում լինում են նաև գլխապտույտ, տենդ, թուլություն, սրտխփոց, արյան ճնշման բարձրացումներ:
Հիպերբիլիռուբինեմիայի ախտանշաններից են նաև.
- Ցավ՝ ստամոքսում և աջ թուլակողում,
- սրտխառնոց, փսխման կծկումներ,
- բերանում՝ մետաղական համ,
- ամենաչնչին սննդից անգամ՝ ստամոքսի վքնածություն,
- ախորժակի անկում,
- հոգեհուզական վիճակի վատացում՝ ընկճվածություն, գրգռվածություն, շուտ հոգնածություն։
Ախտորոշումը
Առաջին հերթին, անհրաժեշտ է ժխտել վտանգավոր հիվանդությունները՝ ուռուցքներ, լյարդի ցիռոզ, հեպատիտ:
Իրականացվում են հետևյալ հետազոտությունները.
- արյան և մեզի ընդհանուր քննություն, կենսաքիմիական հետազոտություն,
- որովայնի օրգանների ՈՒՁՀ,
- գենետիկ հիվանդությունների համար համապատասխան թեստեր։
Բուժումը
Բուժման ռազմավարությունը կախված է ախտաբանության պատճառից, և մեծավ մասամբ պահանջում է համակարգային մոտեցում՝ դեղորայքային, ֆիզիոթերապևտիկ, սննդակարգի պահպանում:
Վիրուսային հեպատիտի դեպքում նշանակվում են հակավիրուսային դեղեր, լեղու հոսքի խանգարման ժամանակ՝ լեղամուղներ, լեղաքարային խնդրի դեպքում հարկ է լինում դիմել վիրահատական միջամտության և այլն:
Սննդակարգը
Սնունդը պետք է լինի սպիտակուցով հարուստ, իսկ ճարպերի և ածխաջրատների քանակն անհրաժեշտ է սահմանափակել: Սնվել պետք է օրական 5-6 անգամ, կերակուրն օգտագործել տաք վիճակում՝ խաշած կամ քերած մթերքով:
Խորհուրդ է տրվում.
- խաշած, ոչ յուղոտ միս և ձուկ,
- հնդկաձավարի և վարսակի շիլա,
- կաթնաթթվային մթերք, ոչ յուղոտ կաթնաշոռ,
- խաշած և խորոված բանջարեղեն,
- հատապտղային և բանջարեղենային հյութեր, մասուրի հյութ,
- սպիակուցներով հարուստ ձվածեղ։
Սննդից պետք է հանել ապխտած, աղի, մարինացված մթերքը, ճարպոտ միսը, պահածոները, լոբազգիները, հրուշակեղենը, կրեմները, շոկոլադը, գազավորված ըմպելիքը, սուր համեմունքը, «արագ սնունդը»:
Ելքը
Հիպերբիլիռուբինեմիայի ելքը կախված է առկա հիվանդությունից:


