«Արմենիա» բժշկական կենտրոն
Տեղեկատու. 88 44
Ընդունարան. 8103

Պացիենտների համար

Հիպերբիլիռուբինէմիա

Հիպերբիլիռուբինէմիա

Հիպերբիլիռուբինէմիան արյան մեջ բիլիռուբինի նորմայից բարձր քանակն է, որն արտահայտվում է մաշկի դեղնությամբ: Նորմայում բիլիռուբինն արյան մեջ պետք է չգերազանցի 20,5 մկմոլ/լ-ը: Դրանից բարձր ցուցանիշը խոսում է լյարդի գործունեության խանգարման մասին, որն արդյունք է էրիթրոցիտների ախտաբանական քայքայման կամ ոչ նորմալ գործունեության, նաև լյարդի կողմից ակտիվ նյութերը կլանելու ունակության նվազման:

 

Ազատ բիլիռուբինը (անուղղակի) տոքսիկ է լյարդի բջիջների համար: Այն լյարդում միանում է գլլուկորոնաթթվի հետ և վերափոխվում ոչ տոքսիկ (ուղղակի) բիլիռուբինի, որը հետագայում հեռանում է օրգանիզմից:

 

Պատճառները

 

Հիպերբիլիռուբինէմիա կարող է ի հայտ գալ և՛ հիվանդագին, և՛ ֆիզիոլոգիական պատճառներով: ֆիզիոլոգիական դիտվում է որոշ դեղերի անվերահսկելի ընդունման, երկարատև քաղցի դեպքերում: Նորածինների մոտ առաջին օրերին բիլիռուբինը բարձր է նյութափոխականության գործընթացների անհասության հետևանքով: Դիտվում է նաև մոր և պտղի ռեզուս-հակադրության ժամանակ, որը երկարատև ազդելու դեպքում վտանգավոր է և բուժում է պահանջում:

 

Բիլիռուբինի բարձրացմանը նպաստող ախտաբանական վիճակները.

 

  • լյարդի խնդիրներ․ հարուցիչների ազդեցության կամ քրոնիկ ալկոհոլիզմի հետևանքով,
  • լեղուղիների հիվանդություններ, օրինակ, լեղաքարային հիվանդության ժամանակ,
  • ներքին օրգանների ուռուցքային հիվանդություններ, որոնց արդյունքում խանգարվում է լեղու հոսքը,
  • գենետիկ հիվանդություններ․ օրինակ՝ բարորակ հիպերբիլիռուբինեմիա (Ժիլբերի համախտանիշ),
  • որովայնի խոռոչի քրոնիկ հիվանդություններ,
  • վնասվածքներ՝ բազմակի հեմատոմաներով։


Բիլիռուբինի ցուցանիշի բարձրացմանը նպաստում են անառողջ ապրելակերպը, ալկոհոլի, ծխախոտի չարաշահումը, սթրեսները:


Դասակարգումը


Տարբերում են ուղղակի և անուղղակի բիլիռուբինէմիա: Առաջինի դեպքում խանգարված է լեղու հոսքը, որի հետևանքով այն անցնում է արյան մեջ: Դա բնորոշ է լյարդի, լեղապարկի, ենթաստամոքսային գեղձի չարորակ ուռուցքներին, լեղաքարային խնդիրներին, լյարդի ցիռոզին:


Անուղղակի բիլիռուբինը բարձրանում է էրիթրոցիտների մեծ քանակով քայքայման արդյունքում. դա տեղի է հեմոլիտիկ սակավարյունության, բարորակ հիպերբիլիռուբինէմիայի ժամանակ: Ոչ հաճախ կարող է արտահայտվել նորածինների մոտ՝ մոր կաթի ազդեցությամբ (Լյուսի-դրիսկոլի համախտանիշ):


Ախտանշանները


Բիլիռուբինի մեծ քանակն արյան մեջ արտաքուստ արտահայտվում է մաշկի, աչքի կարծրաթաղանթի, քիմքի և լեզվի հետին հատվածի տարբեր ինտենսիվության դեղնությամբ: Լյարդի ախտաբանության դեպքում մաշկի երանգը նարնջագույն է, հեմոլիտիկ սակավարյունության ժամանակ՝ կիտրոնագույն, լեղուղիների խնդիրների դեպքում՝ կանաչա-դեղնավուն:


Հեմոլիտիկ սակավարյունության դեպքում լինում են նաև գլխապտույտ, տենդ, թուլություն, սրտխփոց, արյան ճնշման բարձրացումներ:


Հիպերբիլիռուբինեմիայի ախտանշաններից են նաև.

 

  • Ցավ՝ ստամոքսում և աջ թուլակողում,
  • սրտխառնոց, փսխման կծկումներ,
  • բերանում՝ մետաղական համ,
  • ամենաչնչին սննդից անգամ՝ ստամոքսի վքնածություն,
  • ախորժակի անկում,
  • հոգեհուզական վիճակի վատացում՝ ընկճվածություն, գրգռվածություն, շուտ հոգնածություն։


Ախտորոշումը


Առաջին հերթին, անհրաժեշտ է ժխտել վտանգավոր հիվանդությունները՝ ուռուցքներ, լյարդի ցիռոզ, հեպատիտ:


Իրականացվում են հետևյալ հետազոտությունները.

 

  • արյան և մեզի ընդհանուր քննություն, կենսաքիմիական հետազոտություն,
  • որովայնի օրգանների ՈՒՁՀ,
  • գենետիկ հիվանդությունների համար համապատասխան թեստեր։


Բուժումը


Բուժման ռազմավարությունը կախված է ախտաբանության պատճառից, և մեծավ մասամբ պահանջում է համակարգային մոտեցում՝ դեղորայքային, ֆիզիոթերապևտիկ, սննդակարգի պահպանում:


Վիրուսային հեպատիտի դեպքում նշանակվում են հակավիրուսային դեղեր, լեղու հոսքի խանգարման ժամանակ՝ լեղամուղներ, լեղաքարային խնդրի դեպքում հարկ է լինում դիմել վիրահատական միջամտության և այլն:


Սննդակարգը


Սնունդը պետք է լինի սպիտակուցով հարուստ, իսկ ճարպերի և ածխաջրատների քանակն անհրաժեշտ է սահմանափակել: Սնվել պետք է օրական 5-6 անգամ, կերակուրն օգտագործել տաք վիճակում՝ խաշած կամ քերած մթերքով:


Խորհուրդ է տրվում.

 

  • խաշած, ոչ յուղոտ միս և ձուկ,
  • հնդկաձավարի և վարսակի շիլա,
  • կաթնաթթվային մթերք, ոչ յուղոտ կաթնաշոռ,
  • խաշած և խորոված բանջարեղեն,
  • հատապտղային և բանջարեղենային հյութեր, մասուրի հյութ,
  • սպիակուցներով հարուստ ձվածեղ։


Սննդից պետք է հանել ապխտած, աղի, մարինացված մթերքը, ճարպոտ միսը, պահածոները, լոբազգիները, հրուշակեղենը, կրեմները, շոկոլադը, գազավորված ըմպելիքը, սուր համեմունքը, «արագ սնունդը»:


Ելքը


Հիպերբիլիռուբինեմիայի ելքը կախված է առկա հիվանդությունից:

24.10.2023