Մասնագետների համար
- Ախտորոշում
- Ուրոլոգիա
- Վիրաբուժություն
- Քիթ-կոկորդ-ականջաբանություն
- Էնդոկրինոլոգիա
- Նյարդաբանություն
- Վնասվածքաբանություև օրթոպեդիա
- Թերապիա
- Սրտանոթաբանություն
- Թունաբանություն
Վեստիբուլյար ապարատի վիճակը քրոնիկական սեկրետոր միջին օտիտի տարբեր շրջաններում
Միջին ականջի քրոնիկ հիվանդությունների շարքին է պատկանում քրոնիկական սեկրետոր միջին օտիտը, որը հայտնի է նաև գրականության մեջ որպես «էքսուդատիվ օտիտ», «մուկոզ օտիտ», «glue ear»: Հիվանդությանը բնորոշ է հետևյալը՝ մածուցիկ արտադրության կուտակում միջին ականջում, դանդաղ զարգացող ծանրալսություն և հիմնականում թմբկաթաղանթի պատռվածքը բացակայում է: Հիվանդության ընթացքր երկարատև է: Հիվանդության պաթոգենետիկ օղակի մեջ մեծ դեր է խաղում եվստախյան խողովակի տարբեր դիսֆունկցիաները: Ըստ գրականության տվյալների, այս հիվանդների շուրջ 70%-ի մոտ առկա է քթի և նրա հարակից խոռոչների հիվանդություններ [1]: Քրոնիկական սեկրետոր միջին օտիտն ավելի բնորոշ է մանկական հասակում, սակայն մեծահասակների մոտ նույնպես հանդիպում է: Երեխաների շուրջ 86%-ի մոտ պրոցեսն երկկողմանի է և հենց այս %-ի մոտ առկա է ադենոիդ հյուսվածքի գերաճ: Մեծահասակների շուրջ 70%-ի մոտ պրոցեսը միակողմանի է, կարող է պատճառը լինել քիթըմպանի ուռուցքը և այլ հիվանդություններ, որոնք կբերեն քթային դժվարաշնչության: Վերը նշված տվյալները լիովին համապատասխանում են մեր տվյալներին [2]:
Հայտնի է, որ քրոնիկական սեկրետոր միջին օտիտի ախտանիշներից մեկր լսողության ֆունկցիայի իջեցումն է, որը բավականին խորը հետազոտվել է օտարերկրյա և հայրենական հեղինակների կողմից: Լսողության իջեցումը հիվանդության րնթացքում կրում է աստիճանական բնույթ և նրա առանձնահատկությունն է ֆլյուկտուացիան, այսինքն, կապված, թե ինչքան էքսուդատ է կուտակված լաբիրինթային լուսամուտների շրջանում և եվստախյան խողովակի վիճակից ելնելով, այն տատանվում է: Հիվանդության նախնական շրջաններում ծանրալսությունը կրում է կոնդուկտիվ բնույթ, սակայն հետագայում այն դառնում է խառը՝ կապված նեյրոսենսոր կոմպոնենտի ավելացման հետ: Նեյրոսենսոր ծանրալսությունր քրոնիկական սեկրետոր միջին օտիտի ժամանակ պայմանավորված է հետևյալով`
- տոքսիկ նյութերի անցումով երկրորդային մեմբրանի միջով դեպի ներքին ականջ,
- խխունջի հիպօքսիայով,
- խխունջի միկրոցիրկուլյացիայի երկրորդային խանգարումներով:
Սակայն մինչ օրս մինչև վերջ չեն բացահայտվել քրոնիկական սեկրետոր միջին օտիտի ժամանակ վեստիբուլյար ֆունկցիայի խանգարման մեխանիզմները` հատկապես քրոնիկական սեկրետոր միջին օտիտի տարբեր շրջաններում, ելնելով ռետրակցիոն գրպանների առաջացման աստիճանից և լոկալիզացիայից: Այս տեսանկյունից ելնելով, բավականին դեմոնստրատիվ է աշխատանքր [3]: Աշխատանքում ընդգրկված են մինչև մեկ տարեկան երեք երեխաներ, որոնց մոտ առկա է կրկնվող փսխումներ և քաշի անկում: Այս երեխաների մոտ ժխտվել են բոլոր այն մանկական հիվանդությունները, որոնք կարող էին առաջացնել կրկնվող փսխումներ և միայն ՔԿԱ բժիշկի զննումը ախտորոշել է քրոնիկական սեկրետոր միջին օտիտ ու անամնեստիկ 3-4 ամիս առաջ տարած սուր միջին օտիտի էպիզոդ, որի կապակցությամբ երեխաները ստացել են համապատասխան կոնսերվատիվ բուժում: Միրինգոտոմիայից և շունտավորումից հետո միայն այս երեխաների մոտ դադարել են փսխումները և նրանք սկսել են ավելացնել իրենց քաշը: Այսպիսով, կրկնվող փսխումները երեխաների մոտ կարող են լինել ո՛չ միայն ինֆեկցիոն հիվանդությունների, էնդոկրինոպաթիաների, նեյրոմետաբոլիկ, գաստրոէնտերոլոգիական խանգարումների ժամանակ, այլ նաև քրոնիկական սեկրետոր միջին օտիտի տարբեր շրջանների ժամանակ, որպես վեստիբուլյար դիսֆունկցիայի արտահայտման ձև:
Այս աշխատանքը և նաև այլ հեղինակների աշխատանքներ ցույց են տալիս, որ քրոնիկական սեկրետոր միջին օտիտի ժամանակ վեստիբուլյար ֆունկցիայի խանգարումներն ակտուալ են և ունեն կարևոր գիտապրակտիկ նշանակություն: Ելնելով վերը նշվածից, մեր աշխատանքի նպատակն է վաղաժամ հայտնաբերել վեստիբուլյար ֆունկցիայի խանգարումները քրոնիկական սեկրետոր միջին օտիտի ժամանակ: Նպատակի իրագործման համար, ելնելով հիվանդի տարիքից իրականացվում են վեստիբուլյար ապարատի մի շարք թեստեր` քրոնիկական սեկրետոր միջին օտիտն ախտորոշելուց հետո: Նույն թեստերը կրկնվում են բուժումից մեկ ամիս անց: Տվյալները համեմատվում են առողջ ստուգողական տարիքային խմբի հետ: Վեստիբուլյար ապարատի թեստերով, ինչպիսիք են էլեկտրանիստագմոգրաֆիան (սպոնտան և պոզիցիոն նիստագմի որոշում), կալորիկ թեստեր, ռոտացիոն թեստեր, հետազոտվում են այն հասակային խմբերը, որոնք կարող են ակտիվորեն մասնակցել հետազոտմանը: Ավելի վաղ մանկական տարիքի երեխաները հետազոտվում էին հատուկ մշակված հարցաշարով, որը տրվում է ծնողներին, ինչպես նաև Բրուինինսկ-Օսերետցկու թեստը, որը պրակտիկորեն բավականին հեշտ իրագործելի է և տալիս է գաղափար երեխայի դինամիկ հավասարակշռության մասին: Թեստը բաղկացած է ութ ենթաթեստերից, որոնց միջոցով որոշվում է մոտոր ճշգրտությունը, մոտոր ինտեգրացիան, մանուալ ճարպկությունը, բիլատերալ կոորդինացիան, բալանսը, վազքի արագությունը, վերին վերջույթների կոորդինացիան, ուժգնությունը: Թեստերն իրագործվում են երեխաների համար խաղային տարբերակներով և տալիս են գաղափար դինամիկ հավասարակշռության մասին:
Այսպիսով, կարելի է եզրակացնել, որ քրոնիկական սեկրետոր միջին օտիտ ունեցող երեխաների մոտ առկա են վեստիբուլյար տարբեր խանգարումներ, որոնք հիմնականում գտնվում են թաքնված վիճակում և որոնց բացահայտման համար կարևոր նշանակություն ունեն Բրուինինսկ-Օսերետցկի թեստը, մեր կողմից մշակված հարցաթերթային հարցումը, ինչպես նաև դասական վեստիբուլյար թեստերի օգտագործումը, եթե երեխան գտնվում է հետազոտման համար համապատասխան տարիքում:
Գրականութցան ցանկ
- Д.И. Тарасов, О.К.Федорова, В.П.Быкова. Заболевания среднего уха. Руководство для врачей. Москва, медицина, 1988, стр.131-145.
- Г.А. Миракян. Ретракционные карманы барабанной перепонки при хронических секреторных средних отитах. 2009. ժամանակակից քիթ-կոկորդ-ականջաբանություն
- Արդիական խնդիրներ, գիտաժողովի նյութեր. էջ. 77-79.
- E. Granot MD, J. Matoth MD, R. Feinmesser MD. Chronic Middle Ear Effusion. A Possible Cause of Protracted Vomiting and failure to Thrive in infancy. vol. 29,12, Clinical Pediatrics
Հեղինակ. Ա.Ռ. Ասլանյան, Ա.Գ. Հարությունյան, Գ.Ա. Միրաքյան Մ. Հերացու անվան ԵՊԲՀ քիթ-կոկորդ-ականջ հիվանդությունների ամբիոն
Սկզբնաղբյուր. Տեսական և կլինիկական բժշկության հարցեր 4.2011


